Afval scheiden is bij VSO Atalant ook onderdeel van het onderwijs

Leren in de praktijk

VSO Atalant is de gezamenlijke locatie van het Asteria College en VSO Klimopschool in Middelburg. Beide scholen maken deel uit van Ozeo en bieden speciaal onderwijs aan jongeren met uiteenlopende ondersteuningsbehoeften. Samen zijn er ongeveer 190 leerlingen op deze locatie en 65 medewerkers, waaronder docenten, onderwijsassistenten, specialistische zorgverleners, ondersteunend personeel en de directie.

Het onderwijs bestaat uit theorie- en praktijkvakken, waarbij de lessen en begeleiding worden afgestemd op de mogelijkheden en behoeften van de leerlingen. Naast vakken als Nederlands, Engels en rekenen is er aandacht voor onder andere techniek, detailhandel, koken en groenonderhoud. Ook helpen leerlingen bij de schoonmaak. Het legen van afvalbakken en het scheiden van afval zijn onderdeel van deze werkzaamheden.

Wietse Bergstra is conciërge en verantwoordelijk voor facilitaire zaken, hygiëne en veiligheid. Een deel van zijn werkzaamheden voert hij samen met leerlingen uit, bijvoorbeeld tijdens interne stages. Daarbij worden leerlingen gestimuleerd om, onder toezicht van Wietse of een van zijn collega's, zo zelfstandig mogelijk te werken. Hoeveel ondersteuning ze daarbij nodig hebben, verschilt per leerling. De een kan al veel zelf, terwijl de ander meer uitleg en structuur nodig heeft. Het oefenen van deze werkzaamheden helpt hen ook thuis of later op het werk.

"Het gaat soms om heel eenvoudige dingen, zoals het legen van een afvalbak. Maar dan moet er ook weer een nieuwe vuilniszak in. Welke zak gebruik je daarvoor? En waar breng je het afval naartoe? Voor sommige leerlingen zijn dat geen vanzelfsprekende vaardigheden."

Kleuren en pictogrammen geven duidelijkheid

Afval scheiden begint in de lokalen en praktijkruimtes. De afvalbakken moeten voor iedereen herkenbaar en gemakkelijk te gebruiken zijn. Daarvoor wordt op dit moment een nieuw systeem getest met stevige afvalbakken, herkenbare kleuren en pictogrammen.

"Voor veel van onze leerlingen zijn structuur en duidelijkheid belangrijk. We merken dat kleuren en pictogrammen daarbij goed helpen."

Overigens zijn het niet altijd de leerlingen die moeite hebben met afval scheiden. Volgens Wietse houden juist veel leerlingen zich heel consequent aan de afspraken. Bij medewerkers gaat er ook weleens iets in de verkeerde bak.

Meer dan papier en restafval

Door de praktijkvakken komen bij VSO Atalant meer verschillende afvalstromen vrij dan op een gemiddelde school. Zo wordt in de keuken gekookt en lunches bereid, bij techniek werken leerlingen met hout en metaal, en tijdens lessen detailhandel leren ze omgaan met producten en verpakkingen.

De school heeft voor het scheiden van het afval verschillende containers staan voor onder andere papier en karton, plastic, restafval en glas. Oud ijzer en batterijen worden zelf afgevoerd en in de schooltuin krijgen bladeren en ander plantaardig materiaal opnieuw een bestemming. Ook wordt gekeken hoe afval kan worden voorkomen. Zo zijn de wegwerpbakjes voor de lunch vervangen door afwasbare exemplaren.

Een paar keer per jaar is er een piek in de afvalstromen, bijvoorbeeld wanneer de leerlingen een schoolrestaurant organiseren en tijdens de grote opruimacties voor de kerst- en zomervakantie. Dan neemt Wietse contact op met de planning van Wielemaker voor een extra lediging of grotere container.

Inzameling afgestemd op de school

Voor de afvalinzameling werkt VSO Atalant al meerdere jaren samen met Wielemaker. Toen Wietse in 2022 begon, merkte hij dat de bestaande containers niet altijd voldoende waren.

"Ik zag dat we meer nodig hadden om ons afval goed kwijt te kunnen. Daarover ben ik met Kevin in gesprek gegaan. We hebben samen gekeken welke containers en formaten het beste zouden werken."

Inmiddels worden verschillende afvalstromen apart ingezameld; restafval en papier op vaste dagen en voor glas, vertrouwelijk papier en extra containers kan de school Wielemaker inschakelen wanneer het nodig is.

Kevin Rotte, adviseur bij Wielemaker, benadrukt dat afvalinzameling op een school vooral praktisch moet zijn. "Je hebt hier verschillende gebruikers: leerlingen, docenten, begeleiders en bezoekers. Niet iedereen heeft dezelfde kennis van afval scheiden. Dan moet je het zo eenvoudig en duidelijk mogelijk maken." 

Ook de veiligheid rondom de school vraagt om goede afspraken. De inzamelvoertuigen blijven buiten het schoolterrein en de ophaalmomenten zijn afgestemd op de aankomst- en vertrektijden van de leerlingen. De grotere containers voor opruimwerkzaamheden worden meestal geplaatst in periodes waarin de leerlingen vakantie hebben.

"Ophalen tijdens die drukke momenten is natuurlijk niet wenselijk en daar wordt goed rekening mee gehouden. Dat verloopt eigenlijk altijd prima", vertelt Wietse.

Leren voor later

Het verzamelen en scheiden van afval hoort bij de praktische vaardigheden die leerlingen op deze school leren. Samen met de theorie- en andere praktijklessen helpt dit hen om hun talenten te ontwikkelen, zelfstandiger te worden en zich voor te bereiden op hun toekomst. Voor de ene leerling betekent dat een stap richting werk of vervolgonderwijs, voor de ander vooral meer zelfredzaamheid in het dagelijks leven.